DBAM o podejmowaniu pracy po transplantacji narządu

Może wcale nie chodzi o to, żeby za wszelką cenę wrócić do życia sprzed choroby. Może chodzi o coś zupełnie innego: o akceptację zmiany i znalezienie własnego sposobu na aktywność zawodową. Po transplantacji organizm ma swoje granice. Jednego dnia możemy zrobić bardzo dużo, a innego potrzebujemy zwolnić. Regularne badania, leki przyjmowane o stałych porach, wizyty lekarskie, większa ostrożność w kontakcie z infekcjami, a czasem również niespodziewany pobyt w szpitalu stają się częścią życia. Dlatego praca zarobkowa również może wyglądać inaczej niż przed chorobą. Gdzie dla jednej osoby będzie to powrót na pełny etat tak dla innej – kilka godzin dziennie. Ktoś wybierze pracę zdalną lub hybrydową, ktoś własną działalność gospodarczą, a jeszcze ktoś spokojną pracę biurową, którą może wykonywać we własnym rytmie.

I każda z tych dróg może być normalnym życiem po transplantacji.

Nowe życie – może czas na nowe pomysły? Transplantacja może być również momentem, w którym zaczynamy robić rzeczy, na które wcześniej brakowało czasu, siły albo odwagi. Przewlekła choroba, schyłkowa niewydolność narządu czy dializy potrafią odebrać ogromną część energii. Życie zaczyna być podporządkowane leczeniu. Po transplantacji nie trzeba więc koniecznie odtwarzać dawnego życia jeden do jednego. Można zacząć poznawać swoje nowe możliwości. Tworzyć rękodzieło. Pisać blog z informacjami pomocnymi dla innych pacjentów. Zająć się fotografią. Kolekcjonować pamiątki z bliższych i dalszych podróży. Wrócić do dawnego hobby. Zdobyć nowe kwalifikacje. A może wreszcie rozpocząć niewielki, dobrze przemyślany biznes.

Niektórzy po transplantacji naprawdę dostają skrzydeł wraz z nowym życiem, a to również okazja, aby połączyć siły z innymi i rozpocząć działalność społeczną w swojej lokalnej społeczności. Spółdzielnia socjalna, przedsiębiorstwo społeczne, fundacja prowadząca działalność gospodarczą – możliwości jest wiele. Bo osoba z niepełnosprawnością nie oznacza osoby „nieudolnej”. Może być kreatywna, świetnie wykształcona, doświadczona zawodowo, pełna pomysłów i gotowa do działania. Potrzebuje jedynie takiej organizacji pracy, która pozwoli wykorzystać jej potencjał, zamiast wymagać nieustannego przekraczania własnych ograniczeń. Praca może dawać nie tylko dochód. Może również dawać samodzielność, poczucie sensu, przynależności i zwyczajną radość z robienia czegoś potrzebnego. "Normalność" nie musi oznaczać powrotu do starego życia. Praca zarobkowa po przeszczepie nie musi oznaczać udowadniania światu: „Jestem dokładnie taka sama jak przed chorobą i mogę wszystko”. Może oznaczać coś znacznie dojrzalszego: „Znam swoje możliwości. Znam swoje ograniczenia. I potrafię tak zorganizować pracę, żeby jedno nie przekreślało drugiego”.

Powrót do normalności nie zawsze oznacza więc powrót do starego życia. Czasami oznacza zbudowanie sobie nowego. Na własnych zasadach.

Mam rentę z ZUS. Czy mogę pracować? To jedno z pytań, które bardzo często powstrzymuje osoby po transplantacji przed podjęciem aktywności zawodowej. Czy jeśli zacznę pracować, stracę rentę z tytułu niezdolności do pracy? Nie. Sam fakt podjęcia pracy nie oznacza automatycznej utraty świadczenia. Trzeba jednak pilnować limitów przychodu, ponieważ ich przekroczenie może spowodować zmniejszenie albo – po przekroczeniu wyższego progu – zawieszenie wypłaty świadczenia.

Wysokość limitów zmienia się co trzy miesiące i jest powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem. Do 31 sierpnia 2026 r. próg przychodu, którego przekroczenie może powodować zmniejszenie renty, wynosi 6 694,10 zł miesięcznie. Dlatego osoba pobierająca rentę powinna regularnie sprawdzać aktualne limity publikowane przez ZUS. Warto również pamiętać, że przy kilku źródłach aktywności zawodowej zasady rozliczenia mogą być bardziej skomplikowane. Nie należy zakładać, że przychód z umowy zlecenia nie będzie brany pod uwagę tylko dlatego, że z powodu zbiegu tytułów nie są z niej opłacane składki społeczne. Przed połączeniem kilku źródeł zarobkowania warto więc sprawdzić swoją konkretną sytuację w ZUS.

A co z własną działalnością gospodarczą? Tutaj robi się naprawdę ciekawie. W przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą ZUS – na potrzeby rozliczenia renty – nie patrzy po prostu na wartość wystawionych faktur ani na dochód podatkowy przedsiębiorcy. Znaczenie ma podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, którą osoba prowadząca działalność wykazuje ZUS.

Przykład
W 2026 r. przy standardowym, tzw. dużym ZUS, minimalna podstawa wymiaru składek społecznych przedsiębiorcy wynosi: 5 652 zł miesięcznie.

Przedsiębiorca może więc przykładowo osiągnąć: 10 000 zł przychodu z faktur przychodowych , 3000,00 zł faktur kosztowych co daje 7000,00 zł dochodu. 
Natomiast dla rozliczenia świadczenia istotna może być podstawa składek społecznych wynosząca 5 652 zł, a nie 10 000 zł wartości faktur czy 7 000 zł dochodu podatkowego. To bardzo istotna informacja dla osób pobierających rentę, które zastanawiają się nad samozatrudnieniem.

Trzeba jednak pamiętać, że jeżeli jednocześnie osiągamy inne przychody uwzględniane przy rozliczaniu świadczenia – np. z umowy o pracę – ZUS może uwzględniać je łącznie.

Inaczej może również wyglądać podstawa składek przy korzystaniu z ulg dla przedsiębiorców.

W 2026 r. minimalna podstawa wynosi: 5 652 zł – przy standardowych zasadach oraz 1 441,80 zł – przy preferencyjnych składkach społecznych.

W przypadku Małego ZUS Plus podstawa ustalana jest indywidualnie w zależności od dochodów przedsiębiorcy. JDG i orzeczenie o niepełnosprawności – PFRON może zwrócić część składek. Dla przedsiębiorcy posiadającego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności istnieje jeszcze jeden bardzo ważny mechanizm wsparcia. Osoba z niepełnosprawnością prowadząca działalność gospodarczą może ubiegać się w PFRON o refundację obowiązkowych składek emerytalnej i rentowej, które wcześniej opłaciła do ZUS. Refundacja nie obejmuje m.in. składki zdrowotnej ani dobrowolnej składki chorobowej. Jej wysokość zależy od stopnia niepełnosprawności:

znaczny stopień – 100% składek emerytalnej i rentowej,
umiarkowany stopień – 60%,
lekki stopień – 30%.

Ile to może wynieść w 2026 roku? Przy standardowym „dużym ZUS” składki emerytalna i rentowa wynoszą łącznie 1 555,43 zł miesięcznie.

Maksymalna refundacja PFRON wynosi więc:

1 555,43 zł – stopień znaczny,
933,26 zł – stopień umiarkowany,
466,63 zł – stopień lekki.

Przy preferencyjnych składkach społecznych emerytalna i rentowa wynoszą łącznie 396,78 zł, dlatego refundacja może wynieść odpowiednio:

396,78 zł – stopień znaczny,
238,07 zł – stopień umiarkowany,
119,03 zł – stopień lekki.

Trzeba pamiętać, że jest to refundacja. Najpierw przedsiębiorca opłaca obowiązkowe składki, a następnie występuje do PFRON o ich refundację. Podstawowym dokumentem jest wniosek Wn-U-G, który można obsługiwać m.in. elektronicznie przez system SODiR. Składki muszą być obowiązkowe i opłacone zgodnie z zasadami wymaganymi przez PFRON. W 2026 r. wraz z pierwszym w danym roku wnioskiem Wn-U-G należy również złożyć odpowiedni formularz dotyczący pomocy de minimis – dla działalności prowadzonej poza sektorem rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury jest to INF-O-PdM.

Osoba pobierająca rentę z tytułu niezdolności do pracy może prowadzić działalność gospodarczą, pilnując zasad dotyczących przychodów wpływających na świadczenie. Jeżeli dodatkowo posiada odpowiednie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, może korzystać z instrumentów PFRON wspierających samozatrudnienie, w tym refundacji części obowiązkowych składek społecznych.

Dlatego warto zapamiętać jedno zdanie:

„Renta nie oznacza: NIE WOLNO MI PRACOWAĆ”.
Możesz pracować.
Możesz prowadzić własną firmę.
Możesz dostosować pracę do swoich możliwości.
Możesz wykorzystać swoją wiedzę, doświadczenie i pasje.
A posiadając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, możesz również sprawdzić dostępne instrumenty PFRON wspierające samozatrudnienie.

I jest jeszcze jedna możliwość.

PFRON przewiduje również wsparcie na rozpoczęcie działalności gospodarczej przez osobę z niepełnosprawnością. Ale to już temat na kolejny artykuł. Nowe życie po transplantacji nie musi oznaczać wyłącznie powrotu do tego, co było. Może być początkiem czegoś zupełnie nowego.

Potrzebujesz informacji? Skontaktuj się z Fundacją Dbam mailowo: kontakt@dbam.org.pl

Fundacja Dbam w ramach swojej działalności statutowej wspiera ogranizacje spłoeczne ale także osoby po transplantacji również w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Pomagamy odnaleźć się w dostępnych rozwiązaniach dotyczących zatrudnienia, różnych form zawierania umów i organizacji pracy. Przekazujemy informacje o możliwościach uzyskania dofinansowania i innych form wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami, a także o zakładaniu i prowadzeniu własnej działalności gospodarczej. Wspieramy również osoby, które chciałyby wykorzystać swoje doświadczenie, wiedzę i pasję do działalności społecznej – m.in. poprzez założenie fundacji, stowarzyszenia, spółdzielni socjalnej lub innej formy organizacji społecznej.

Nie podejmujemy decyzji za Ciebie. Możemy jednak pomóc uporządkować informacje, wskazać dostępne możliwości i podpowiedzieć, gdzie szukać właściwego rozwiązania i od czego zacząć.

Jeżeli jesteś po transplantacji i zastanawiasz się nad powrotem do pracy, zmianą formy zatrudnienia, własną działalnością albo zaangażowaniem społecznym – zapraszamy do kontaktu z Fundacją Dbam. Bo nowe życie może oznaczać również nowe możliwości zawodowe i społeczne.

Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy, limity przychodów oraz wysokość składek i refundacji mogą się zmieniać. Przed podjęciem decyzji dotyczącej zatrudnienia lub działalności gospodarczej warto sprawdzić aktualne informacje w ZUS i PFRON oraz indywidualne zasady dotyczące pobieranego świadczenia.

Aktualności