DBAM o V Konferencji Parlamantarnej z okazji Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji

Alarmujące wnioski po debacie w Sejmie. Psychologiczne wsparcie pacjentów transplantacyjnych w Polsce wymaga pilnych zmian

9 lutego 2026 roku w Sejmie RP odbyła się V Konferencja Parlamentarna z okazji Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji pt. „Obraz wsparcia psychologicznego pacjentów transplantacyjnych oraz ich rodzin w Polsce – diagnoza, wyzwania, rekomendacje”. Wydarzenie zostało objęte Honorowym Patronatem przez Monika Wielichowska, Wicemarszałek Sejmu RP.

Debata, w której uczestniczyli eksperci, przedstawiciele instytucji publicznych oraz środowisko pacjentów, przyniosła jednoznaczny i niepokojący obraz: system wsparcia psychologicznego dla osób po transplantacji, dializowanych oraz z mechanicznym wspomaganiem krążenia (LVAD) jest w Polsce niewystarczający, niespójny i często niedostępny.

Psychika w cieniu medycyny

Transplantacja to dla wielu pacjentów jedyna szansa na życie. Jednak – jak wielokrotnie podkreślano podczas konferencji – operacja nie kończy procesu leczenia. Dla wielu osób dopiero wtedy zaczyna się długotrwała walka z lękiem, niepewnością i poczuciem utraty kontroli.

Z ogólnopolskiej ankiety przeprowadzonej wśród około 250 pacjentów wynika, że ponad połowa badanych doświadcza istotnych trudności emocjonalnych w przebiegu leczenia. Między 65 a 70 procent respondentów deklaruje potrzebę wsparcia psychologicznego, a 45–50 procent nie otrzymało takiej pomocy mimo zgłaszanego zapotrzebowania. Szczególnie trudna sytuacja dotyczy pacjentów z LVAD – aż 70–75 procent z nich zgłasza pogorszenie stanu psychicznego.

Najczęściej wskazywane problemy to objawy lękowe, przewlekłe napięcie emocjonalne, obniżony nastrój, trudności adaptacyjne do choroby i leczenia, a także poczucie izolacji i kryzys tożsamości. Pacjenci mówią wprost: „nikt mnie nie przygotował na to, co będzie po przeszczepie”, „ciało dostało nowe życie, ale głowa została z lękiem”.

Brak standardów i systemowej ciągłości

Wnioski z badania wskazują na wyraźną lukę systemową pomiędzy potrzebami pacjentów a realną dostępnością wsparcia. W wielu ośrodkach opieka psychologiczna ma charakter symboliczny lub jest całkowicie nieobecna. Nie istnieje jednolity, ogólnopolski standard opieki psychologicznej w transplantologii. Jej jakość i dostępność zależą często od decyzji zarządczych w poszczególnych placówkach.

Pacjenci nie postrzegają wsparcia psychologicznego jako integralnej części leczenia ani jako swojego prawa. W praktyce bywa ono traktowane jako „usługa dodatkowa”, a nie element terapii ratującej życie.

Podczas konferencji podkreślano, że brak ciągłości opieki po wypisie ze szpitala dodatkowo pogłębia problemy. Rodziny i opiekunowie, którzy odgrywają kluczową rolę w procesie leczenia i adaptacji, również pozostają bez systemowego wsparcia.

Głos decydentów i ekspertów

W trakcie debaty Monika Wielichowska zwróciła uwagę, że transplantacja to nie tylko procedura medyczna, ale moment głęboko obciążający psychicznie zarówno dla pacjenta, jak i jego bliskich. Podkreśliła, że wsparcie psychologiczne nie powinno być dodatkiem, lecz koniecznością.

Przedstawicielka Biura Rzecznika Praw Pacjenta wskazała na potrzebę uruchomienia dedykowanej infolinii dla pacjentów przed i po transplantacji, która zapewniałaby dostęp do informacji i wsparcia również dla rodzin.

Eksperci w dziedzinie psychologii klinicznej podkreślali, że istnieją już jednoznaczne dowody naukowe potwierdzające wysoką częstość objawów depresyjnych i lękowych w tej grupie chorych. W przypadku pacjentów pediatrycznych sytuacja jest jeszcze bardziej złożona – dzieci po transplantacji mają takie same potrzeby rozwojowe jak ich zdrowi rówieśnicy, ale funkcjonują w odmiennych warunkach zdrowotnych i społecznych, co wymaga szerokiego wsparcia środowiskowego.

Rekomendacje i kierunki zmian

Wśród najważniejszych rekomendacji wybrzmiały: wprowadzenie ogólnopolskiego standardu opieki psychologicznej przed i po transplantacji, w dializach oraz w terapii LVAD, stała obecność psychologów w poradniach transplantacyjnych, stacjach dializ i ośrodkach leczenia niewydolności krążenia, objęcie wsparciem rodzin i opiekunów, zapewnienie ciągłości opieki ambulatoryjnej i możliwości telewsparcia po wypisie ze szpitala, formalne uznanie zdrowia psychicznego za integralny element leczenia ratującego życie.

Podkreślano, że stan psychiczny pacjenta ma bezpośredni wpływ na przestrzeganie zaleceń terapeutycznych, współpracę z personelem medycznym, jakość życia oraz wyniki leczenia. Bez systemowego wsparcia psychologicznego trudno mówić o pełnym sukcesie transplantacji.

Początek procesu zmian

Konferencja w Sejmie RP została uznana za punkt wyjścia do dalszych działań legislacyjnych i organizacyjnych. Środowisko pacjentów deklaruje gotowość do współpracy ze wszystkimi instytucjami i podmiotami, które chcą realnie poprawić jakość opieki.

Wnioski z debaty są jednoznaczne: transplantacja to nie tylko operacja i farmakoterapia. To długotrwały proces, w którym zdrowie psychiczne pacjenta i jego rodziny powinno być traktowane jako fundament skutecznego leczenia, a nie jego margines.

Aktualności