DBAM pyta Specjalistę... "O samoświadomości w chorobie"

Współczesna medycyna coraz częściej opiera się na partnerskiej relacji między pacjentem a zespołem terapeutycznym. Oznacza to, że pacjent nie jest jedynie odbiorcą zaleceń, ale aktywnym uczestnikiem procesu leczenia. Tym, co stanowi fundament takiego podejścia, jest self-care, czyli świadome dbanie o siebie – o swoje zdrowie fizyczne, emocjonalne i społeczne.

2025-10-10

SAMOŚWIADOMOŚĆ W CHOROBIE: opracowanie dr n. o zdr. Aleksandra Tomaszek

Współczesna medycyna coraz częściej opiera się na partnerskiej relacji między pacjentem a zespołem terapeutycznym. Oznacza to, że pacjent nie jest jedynie odbiorcą zaleceń, ale aktywnym uczestnikiem procesu leczenia. Tym, co stanowi fundament takiego podejścia, jest self-care, czyli świadome dbanie o siebie – o swoje zdrowie fizyczne, emocjonalne i społeczne. Zaangażowanie w samoopiekę pomaga lepiej radzić sobie z chorobą, zwiększa skuteczność leczenia i poprawia jakość życia. Jednak wielu pacjentów doświadcza trudności w utrzymaniu motywacji czy wdrażaniu zaleceń. Warto przyjrzeć się tym barierom i sposobom, jak można je stopniowo pokonywać?
1. Brak wiedzy i zrozumienia choroby
Nie jest łatwo aktywnie dbać o siebie, jeśli nie do końca rozumie się swoją chorobę czy cel leczenia. Trudne pojęcia medyczne i zbyt szybkie wizyty lekarskie mogą potęgować niepewność i zniechęcenie.
Co możesz zrobić:
 • Poproś lekarza lub pielęgniarkę o wytłumaczenie w prostych słowach, dlaczego dane zalecenie jest ważne.
 • Zapisuj pytania, które pojawiają się między wizytami.
 • Korzystaj z materiałów edukacyjnych – filmów, broszur, infografik – które pomagają lepiej zrozumieć chorobę.
 • Pamiętaj: masz prawo do informacji. Zrozumienie to pierwszy krok do poczucia kontroli.
2. Niska motywacja i brak wiary we własny wpływ
Przy chorobach przewlekłych łatwo o zniechęcenie, zwłaszcza gdy efekty nie są widoczne od razu. To naturalne, że czasem brakuje sił i wiary, że Twoje działania mają sens.
Jak sobie pomóc:
 • Ustalaj małe, konkretne cele, które są możliwe do osiągnięcia (np. 10 minut spaceru dziennie, jedno ćwiczenie oddechowe po śniadaniu).
 • Celebruj nawet drobne sukcesy — każdy krok się liczy.
 • Skup się na tym, co możesz kontrolować tu i teraz.
 • Szukaj wsparcia — rozmowa z psychologiem może pomóc odzyskać motywację i poczucie wpływu.
3. Brak wsparcia emocjonalnego i społecznego
Samotność w chorobie potrafi być równie obciążająca jak objawy fizyczne. Brak zrozumienia ze strony bliskich często prowadzi do wycofania i poczucia bezsilności.
Co może pomóc:
 • Dołącz do grupy wsparcia – kontakt z osobami, które przeżywają podobne trudności, bywa ogromnym źródłem siły.
 • Rozmawiaj z bliskimi o swoich potrzebach – nie każdy wie, jak pomagać.
 • Jeśli czujesz przytłoczenie lub smutek, skorzystaj z pomocy psychologa lub terapeuty. To oznaka troski o siebie, nie słabości.
4. Zmęczenie chorobą i wypalenie
Długotrwałe leczenie może prowadzić do tzw. „zmęczenia chorobą”. Wtedy nawet proste czynności związane z dbaniem o zdrowie wydają się zbyt trudne.
Jak odzyskać energię:
 • Daj sobie prawo do odpoczynku — nie musisz „walczyć” z chorobą każdego dnia.
 • Wprowadź proste techniki relaksacyjne, np. oddech przeponowy, krótkie przerwy na uważność, medytację.
 • Zwracaj uwagę na to, co Cię wzmacnia: wdzięczność, kontakt z naturą, małe przyjemności.
5. Złożoność zaleceń medycznych
Wielu pacjentów gubi się w natłoku zaleceń, leków i terminów badań. To normalne, że przy takiej ilości informacji łatwo o chaos.
Co możesz zrobić:
 • Poproś o spisanie planu leczenia w prosty sposób lub stwórz własny harmonogram.
 • Ustal z lekarzem, co jest priorytetem, a co można odłożyć.
 • Korzystaj z aplikacji lub przypomnień – ułatwią codzienne dbanie o zdrowie.
6. Brak czasu i nadmiar obowiązków
Wielu pacjentów uważa, że nie ma czasu na self-care. Jednak troska o zdrowie nie zawsze wymaga dodatkowych godzin — często chodzi o zmianę drobnych nawyków.
Spróbuj:
 • Wpleść dbanie o siebie w codzienne czynności: oddechowe pauzy w pracy, spokojny posiłek, krótki spacer.
 • Stwórz rytuały dnia – nawet kilka minut dziennie może mieć znaczenie.
 • Zamiast dążyć do perfekcji, szukaj rozwiązań, które są dla Ciebie realne.
7. Brak partnerskiej relacji z personelem medycznym
Trudno się angażować, jeśli czujesz, że Twoje zdanie się nie liczy. W relacji z personelem medycznym masz prawo do współdecydowania o leczeniu.
Jak budować partnerstwo:
 • Mów otwarcie o swoich obawach, potrzebach i trudnościach.
 • Proś o wspólne podejmowanie decyzji.
 • Pamiętaj: jesteś ekspertem od własnego doświadczenia choroby – Twoja perspektywa jest równie ważna jak wiedza specjalisty.
8. Przekonania i kontekst kulturowy
Twoje podejście do zdrowia i leczenia może być kształtowane przez wartości, wychowanie czy otoczenie. Warto być tego świadomym i szukać rozwiązań, które są zgodne z Twoim światopoglądem.
Jak to wykorzystać:
 • Rozmawiaj z lekarzem lub terapeutą o swoich przekonaniach i wartościach.
 • Nie bój się pytać i wyrażać wątpliwości.
 • Jeśli to możliwe, korzystaj z wsparcia osób, które rozumieją Twój kontekst kulturowy.
WAŻNE 
Self-care nie jest obowiązkiem ani testem silnej woli. To proces uczenia się, jak troszczyć się o siebie w realny, czuły sposób.
Każdy krok, który podejmujesz – nawet najmniejszy – ma znaczenie.
Pamiętaj:
 • nie musisz być idealny,
 • masz prawo prosić o pomoc,
 • Twoje zaangażowanie ma sens.
To właśnie wspólna odpowiedzialność – Twoja i zespołu terapeutycznego – tworzy przestrzeń, w której możliwe jest zdrowienie, lepsze samopoczucie i większa jakość życia.
Źródła:
1. Engaging patients in decision-making and behavior change to promote prevention - PMC
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6996004/
2. Drivers and barriers to promoting self-care in individuals living with multiple long-term health
conditions: a cross-sectional online survey of health and care professionals | BMC Public Health |
https://bmcpublichealth.biomedcentral.com/.../s12889-025...
3. The impact of perceived social support on chronic disease self-management among older inpatients in China: The chain-mediating roles of psychological resilience and health empowerment – PMC https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12032646/
4. Chronic Illness: Sources of Stress, How to Cope. https://my.clevelandclinic.org/.../4062-chronic-illness
5. Cultural Competence in Health Care: Is it important for people with chronic conditions? | Health
Policy Institute | Georgetown University https://hpi.georgetown.edu/cultural

Aktualności

  • DBAM o Tradycję i Kulturę Świąt Bożego Narodzenia

    Fundacja DBAM im. dr Wandy Błeńskiej zaprasza na wyjątkową już 6 edycję wystawy „Misyjny Świat w Stajence”, prezentującą niezwykłą kolekcję szopek bożonarodzeniowych z różnych zakątków świata. Poprzez wystawy i warsztaty kreatywne Fundacja łączy edukację z kulturą i tradycją, przybliżając odwiedzającym bogactwo oraz różnorodność świata.

    więcej

  • DBAM rozpoczyna „Tour de Warszawskie Licea” czyli rozpędzamy kampanię Uratuję Cię!

    26 października, w Światowym Dniu Donacji i Transplantacji, Fundacja DBAM im. dr Wandy Błeńskiej rozpoczyna wspaniałą podróż po warszawskich szkołach ponadpodstawowych, które odpowiedziały na zaproszenie do udziału w warsztatach. W ramach projektu „Uratuję Cię! Edukacja młodzieży w zakresie donacji i transplantacji narządów, tkanek, krwi i szpiku” chcemy rozmawiać z młodymi ludźmi o tym, jak wielką wartość ma ludzkie życie i jak każdy z nas może przyczynić się do jego ratowania.

    więcej

  • DBAM patronem 19. edycji kampanii „Drugie życie”!

    Fundacja DBAM im. dr Wandy Błeńskiej po raz kolejny obejmuje patronatem kampanię społeczną „Drugie życie”, organizowaną przez Fresenius Medical Care Polska. To wyjątkowa inicjatywa, która od lat angażuje młodzież w promocję transplantacji, świadomego dawstwa narządów oraz idei dzielenia się życiem.

    więcej

 

Fundacja Dbam 

Dane teleadresowe:

mail Siedziba: ul. Gen. M. Coopera 8/20; 01-315 Warszawa

mail Adres korespondencyjny: Skwer Kard. S. Wyszyńskiego 6; 01-015 Warszawa

mail: kontakt@dbam.org.pl

yesKRS: 0001003269; yesNIP 5223241766; yesREGON 523703627

Została powołana 24 października 2022 r. jako dar wdzęczności z nowe drugie życie po przeszepie nerki. Głównym celem statutowym działalności fundacji jest dbanie o promocję zdrowia i edukację zdrowotną oraz dbanie o wartości, tradycję i promowanie kultury polskiej.

Fundację Dbam można wspomóc heart 

Bank PKO BP S.A. nr 42 1020 1185 0000 4102 0347 8955